پساری کلاب (Club Pessary) یکی از انواع پساری‌های واژینال است که برای حمایت از اندام‌های لگنی در موارد افتادگی شدید واژن و رحم مورد استفاده قرار می‌گیرد. این وسیله معمولاً از سیلیکون پزشکی انعطاف‌پذیر ساخته می‌شود و طراحی خاص آن به گونه‌ای است که بتواند در شرایطی که پساری‌های معمولی مانند پساری کاسه‌ای یا حلقه‌ای توانایی ایجاد حمایت کافی ندارند، به تثبیت اندام‌های افتاده کمک کند.
پساری کلاب دکتر آرابین (Dr. Arabin) به دلیل داشتن یک بخش دیسکی یا کاسه‌مانند در قسمت بالایی و یک ساقه در بخش پایینی، ساختار متفاوتی نسبت به پساری‌های معمولی دارد. ساقه این محصول نقش مهمی در تثبیت وسیله و جلوگیری از چرخش یا خارج شدن ناخواسته آن ایفا می‌کند.
ساختار پساری کلاب از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
-
قسمت دیسکی یا کاسه‌ای: بخش اصلی وسیله است که در قسمت بالایی واژن قرار می‌گیرد و با ایجاد تکیه‌گاه، از اندام‌های افتاده حمایت می‌کند.
-
ساقه یا دسته (Stem): در قسمت زیرین دیسک قرار دارد و به تثبیت پساری کمک می‌کند. این بخش احتمال چرخش و لغزش وسیله را کاهش می‌دهد و در برخی مدل‌ها برای خارج کردن آن نیز کاربرد دارد.
پساری پس از قرارگیری در موقعیت مناسب، با حمایت مکانیکی از ساختارهای لگنی به کاهش بیرون‌زدگی و علائم ناشی از افتادگی کمک می‌کند. در برخی مدل‌ها، تماس قسمت دیسکی با دیواره واژن نیز در حفظ موقعیت وسیله نقش دارد.
موارد کاربرد پساری کلاب
این مدل بیشتر برای بیمارانی در نظر گرفته می‌شود که دچار افتادگی پیشرفته اندام‌های لگنی هستند و پساری‌های ساده‌تر نمی‌توانند حمایت مناسبی برای آن‌ها ایجاد کنند.
مهم‌ترین موارد استفاده از Club Pessary عبارت‌اند از:
-
افتادگی شدید رحم (Uterine Prolapse): برای حمایت از رحم در مواردی که رحم به میزان قابل توجهی به سمت پایین حرکت کرده است.
-
افتادگی شدید واژن (Vaginal Prolapse): برای حمایت از دیواره‌های واژن و کنترل بیرون‌زدگی آن‌ها.
-
افتادگی پیشرفته اندام‌های لگنی (Pelvic Organ Prolapse): به‌خصوص در درجات ۳ و ۴ افتادگی.
-
عدم موفقیت پساری‌های معمولی: زمانی که پساری‌های حلقه‌ای یا کاسه‌ای به دلیل شدت افتادگی قادر به حفظ موقعیت اندام‌ها نیستند.
-
برخی بیماران مبتلا به بی‌اختیاری ادرار: به‌ویژه در شرایطی که استفاده از پساری مکعبی باعث تشدید بی‌اختیاری ادراری استرسی شده باشد.
یکی از مزایای مهم این پساری، امکان ایجاد حمایت بیشتر در موارد افتادگی شدید است. به همین دلیل، در بیمارانی که سایر مدل‌ها عملکرد مناسبی ندارند، می‌تواند یکی از گزینه‌های درمان غیرجراحی باشد.
تفاوت پساری کلاب با پساری کاسه‌ای و حلقه‌ای
اگرچه هر سه مدل برای حمایت از اندام‌های لگنی طراحی شده‌اند، اما از نظر ساختار، میزان حمایت و موارد کاربرد تفاوت‌های مهمی دارند.
پساری کاسه‌ای (Bowl Pessary): مناسب برای برخی موارد افتادگی خفیف و متوسط لگن و حمایت از دیواره‌های واژن.
پساری کلاب (Club Pessary): دارای دیسک و ساقه است و بیشتر برای افتادگی‌های شدید و پیشرفته کاربرد دارد.
پساری حلقه‌ای (Ring Pessary): ساختار حلقه‌ای دارد و معمولاً برای افتادگی‌های خفیف تا متوسط استفاده می‌شود.
پساری مکعبی (Cube Pessary): با ایجاد خاصیت مکش و چسبندگی به دیواره واژن، به حفظ موقعیت اندام‌های لگنی کمک می‌کند.
جنس و ویژگی‌های ساختاری
پساری کلاب از سیلیکون پزشکی ساخته می‌شود؛ ماده‌ای انعطاف‌پذیر که برای تماس با بافت بدن طراحی شده است.
ویژگی‌های مهم این محصول عبارت‌اند از:
-
ساخته‌شده از سیلیکون سازگار با بافت بدن
-
انعطاف‌پذیری مناسب برای قرارگیری در واژن
-
طراحی دیسکی همراه با ساقه تثبیت‌کننده
-
کمک به جلوگیری از چرخش و لغزش پساری
-
قابلیت استفاده در درمان غیرجراحی افتادگی‌های پیشرفته
-
امکان شست‌وشو و استفاده مجدد برای همان بیمار، مطابق دستورالعمل سازنده
اندازه‌ها و انتخاب سایز مناسب
پساری کلاب در اندازه‌های مختلف تولید می‌شود تا متناسب با قطر واژن و شرایط آناتومیکی بیمار انتخاب شود.
برای نمونه، در مدل Club Pessary شرکت Dr. Arabin، اندازه‌ها از ۵۰ تا ۹۰ میلی‌متر با فواصل ۵ میلی‌متری عرضه شده‌اند. این اندازه‌گیری بر اساس بزرگ‌ترین قطر قسمت دیسکی پساری انجام می‌شود.
انتخاب سایز مناسب اهمیت زیادی دارد. پساری نباید آن‌قدر کوچک باشد که در واژن جابه‌جا شود یا بیرون بیاید و نباید آن‌قدر بزرگ باشد که به دیواره واژن فشار وارد کند.
متخصص زنان معمولاً کوچک‌ترین سایزی را انتخاب می‌کند که بتواند افتادگی را به‌خوبی حمایت کرده و در موقعیت مناسب باقی بماند.
نحوه قرار دادن پساری کلاب
قرار دادن پساری کلاب نسبت به مدل‌های ساده‌تر مانند پساری حلقه‌ای دشوارتر است و باید توسط متخصص زنان یا فرد آموزش‌دیده و باتجربه انجام شود.
پیش از نصب، لازم است اندام‌های افتاده با دقت به موقعیت مناسب بازگردانده شوند. سپس پساری در محل موردنظر قرار می‌گیرد و وضعیت آن از نظر پایداری و میزان حمایت بررسی می‌شود.
پس از جای‌گذاری، پزشک باید موارد زیر را ارزیابی کند:
-
ثابت ماندن پساری در هنگام سرفه و زور زدن
-
عدم جابه‌جایی وسیله هنگام حرکت
-
نبود درد یا فشار غیرطبیعی
-
امکان دفع ادرار بدون مشکل
-
قرارگیری صحیح دیسک و ساقه در موقعیت آناتومیکی مناسب
در صورتی که بیمار احساس ناراحتی داشته باشد یا نتواند به‌راحتی ادرار کند، باید اندازه یا موقعیت پساری مجدداً بررسی شود.
نحوه خارج کردن و تعویض پساری کلاب
خارج کردن پساری کلاب معمولاً نسبت به بسیاری از مدل‌های دیگر دشوارتر است؛ زیرا دیسک آن باید با زاویه مناسب از واژن خارج شود و در این فرآیند باید از وارد شدن فشار به مجرای ادرار و بافت‌های اطراف جلوگیری کرد.
در برخی بیماران، پزشک می‌تواند روش خارج کردن وسیله را آموزش دهد؛ اما به دلیل ساختار خاص این پساری، بسیاری از افراد به کمک متخصص یا پرستار آموزش‌دیده نیاز دارند.
نکته مهم این است که بیمار نباید برای خارج کردن پساری، ساقه آن را با شدت بکشد یا به بافت واژن فشار وارد کند. اگر خارج کردن وسیله با مشکل همراه شد، بهتر است این کار توسط پزشک انجام شود.
مدت زمان استفاده و مراقبت‌های دوره‌ای
مدت زمان باقی ماندن پساری کلاب در واژن به نوع محصول، دستورالعمل شرکت سازنده و شرایط بیمار بستگی دارد.
برای مثال، در دستورالعمل برخی مدل‌های Dr. Arabin، حداکثر مدت استفاده پیوسته ۳۰ روز تعیین شده است. همچنین معاینه پس از نصب اولیه، معمولاً طی هفته اول و حداکثر تا چهار هفته توصیه شده تا وضعیت مخاط واژن و احتمال ایجاد تحریک یا آسیب بررسی شود.
در معاینات دوره‌ای، پزشک باید پساری را خارج کرده و دیواره واژن را از نظر موارد زیر بررسی کند:
-
قرمزی و التهاب
-
زخم یا فرسایش مخاط
-
آسیب ناشی از فشار طولانی‌مدت
-
ترشحات غیرطبیعی
-
واکنش حساسیتی به مواد تشکیل‌دهنده محصول
فواصل معاینه بعدی بر اساس وضعیت بیمار و دستورالعمل محصول تعیین می‌شوند.
عوارض احتمالی استفاده از پساری کلاب
استفاده از پساری کلاب در صورت انتخاب صحیح و رعایت مراقبت‌های لازم می‌تواند روش مؤثری برای کنترل افتادگی اندام‌های لگنی باشد؛ با این حال، مانند سایر وسایل داخل واژینال، احتمال بروز برخی عوارض وجود دارد.
مهم‌ترین عوارض احتمالی عبارت‌اند از:
-
افزایش ترشحات واژینال
-
ایجاد بوی نامطبوع در ترشحات
-
التهاب و تحریک مخاط واژن
-
ایجاد زخم یا فرسایش دیواره واژن
-
خونریزی یا لکه‌بینی
-
احساس فشار یا درد در ناحیه واژن
-
مشکلات ادراری در صورت قرارگیری نامناسب پساری
در صورت بروز درد، خونریزی، ترشحات بدبو یا مشکلات ادراری و دفع مدفوع، بیمار باید در اسرع وقت توسط پزشک بررسی شود.
نحوه شست‌وشو و نگهداری از پساری کلاب
پساری کلاب وسیله‌ای قابل استفاده مجدد برای یک بیمار است و نباید بین افراد مختلف به اشتراک گذاشته شود.
برای تمیز کردن مدل Dr. Arabin، شست‌وشو با آب جاری توصیه شده و استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده اضافی توصیه نمی‌شود. البته روش نگهداری و تمیز کردن باید مطابق بروشور همان محصول انجام شود؛ زیرا ممکن است دستورالعمل برندهای مختلف متفاوت باشد.
نکات مهم نگهداری:
-
پس از خارج کردن، وسیله را به‌خوبی شست‌وشو دهید.
-
پیش از نگهداری، آن را خشک کنید.
-
از تماس محصول با مواد شیمیایی واکنش‌پذیر خودداری کنید.
-
آن را دور از نور مستقیم خورشید و اشعه فرابنفش قرار دهید.
-
در صورت مشاهده تغییر شکل، آسیب یا تغییر رنگ غیرطبیعی، سلامت وسیله بررسی شود.
موارد منع مصرف و احتیاط
استفاده از پساری کلاب برای تمام بیماران مناسب نیست و پیش از شروع درمان باید شرایط جسمانی و وضعیت واژن بررسی شود.
در موارد زیر استفاده از پساری نیازمند بررسی دقیق پزشکی است:
-
عفونت فعال واژن یا لگن
-
وجود زخم یا آسیب درمان‌نشده در مخاط واژن
-
حساسیت به سیلیکون یا مواد تشکیل‌دهنده محصول
-
ناتوانی در رعایت مراقبت‌ها و پیگیری معاینات دوره‌ای
-
شرایطی که امکان قرارگیری صحیح پساری وجود ندارد.
در صورت وجود عفونت فعال، ابتدا باید عفونت درمان شود و سپس درباره استفاده از پساری تصمیم‌گیری گردد.
پرسش‌های متداول درباره پساری کلاب
پساری کلاب برای چه افرادی مناسب است؟
این وسیله بیشتر برای خانم‌هایی که دچار افتادگی شدید رحم یا واژن، به‌ویژه درجات ۳ و ۴ پرولاپس هستند، استفاده می‌شود؛ خصوصاً زمانی که مدل‌های معمولی نتوانند حمایت کافی ایجاد کنند.
آیا پساری کلاب با پساری گلشورن تفاوت دارد؟
در بسیاری از منابع و محصولات پزشکی، Club Pessary و Gellhorn Pessary به یک نوع پساری با ساختار دیسکی و ساقه‌دار اشاره دارند. با این حال، طراحی و جزئیات ساخت ممکن است بین تولیدکنندگان متفاوت باشد.
آیا بیمار می‌تواند پساری کلاب را شخصاً خارج کند؟
در برخی موارد امکان‌پذیر است، اما خارج کردن آن دشوارتر از پساری حلقه‌ای است. بنابراین بهتر است این کار با آموزش و نظارت متخصص انجام شود.
آیا پساری کلاب می‌تواند جایگزین جراحی شود؟
در برخی بیماران، این وسیله می‌تواند به‌عنوان روش درمانی غیرجراحی برای کنترل علائم افتادگی شدید استفاده شود؛ به‌خصوص در افرادی که تمایلی به جراحی ندارند یا شرایط انجام آن را ندارند. البته پساری افتادگی را به‌طور دائمی درمان نمی‌کند.
آیا پساری کلاب باعث جلوگیری از بیرون‌زدگی رحم می‌شود؟
بله، این وسیله با ایجاد حمایت مکانیکی می‌تواند رحم و ساختارهای افتاده واژن را در موقعیت مناسب‌تری نگه دارد و از بیرون‌زدگی آن‌ها جلوگیری کند یا شدت آن را کاهش دهد.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.